ANSI vs JIS Flange Standard | หน้าแปลนมาตรฐาน ANSI (US) VS JIS (Japan) ต่างกันอย่างไร? เลือกใช้ให้ถูกมาตรฐาน ท่อไม่รั่ว ไม่ผิดสเปก

ในงานระบบท่ออุตสาหกรรม หน้าแปลน (Flange) ถือเป็นอุปกรณ์เชื่อมต่อชิ้นสำคัญที่ทำหน้าที่ยึดวาล์ว ปั๊ม หรืออุปกรณ์ต่างๆ เข้ากับแนวท่อ แต่ปัญหาคลาสสิกที่วิศวกรและฝ่ายจัดซื้อเจอบ่อยที่สุดคือ การสั่งซื้อวาล์วหรือหน้าแปลนมาแล้ว “รูน็อตไม่ตรงกัน ประกบเข้าด้วยกันไม่ได้” ซึ่งสาเหตุหลักมาจากการเลือกใช้มาตรฐานหน้าแปลนที่แตกต่างกัน

มาตรฐานหน้าแปลนหลัก 2 ชนิดที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในประเทศไทย ได้แก่ ANSI (มาตรฐานอเมริกา) และ JIS (มาตรฐานญี่ปุ่น) มาทำความรู้จักความแตกต่าง เพื่อเลือกใช้งานให้ถูกต้องและไม่เกิดปัญหาหน้างานครับ:

1. ANSI Flange (มาตรฐาน American National Standards Institute / ASME)

มาตรฐานหน้าแปลนจากสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นที่ยอมรับและใช้งานอย่างแพร่หลายในโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่, ปิโตรเคมี, น้ำมันและก๊าซ (Oil & Gas)

• หน่วยวัดและพิกัดแรงดัน: ใช้หน่วยเป็น Class (เช่น Class 150, Class 300, Class 600, Class 900) โดยตัวเลขจะบ่งบอกถึงความสามารถในการทนแรงดัน

• ลักษณะเด่น: มีความหนาของหน้าแปลนและโครงสร้างที่แข็งแกร่ง รองรับแรงดันและอุณหภูมิสูงได้ดีเยี่ยม

• ขนาดรูน็อตและ PCD: มีระยะรูเจาะและเส้นผ่านศูนย์กลางวงกลมสลักเกลียว (Bolt Circle Diameter – PCD) เป็นนิ้ว (Inches) ซึ่งจะ ไม่เท่ากับ มาตรฐาน JIS แม้ว่าขนาดท่อ (Nominal Size) จะระบุเท่ากันก็ตาม

• ความเหมาะสมในการใช้งาน: โรงกลั่นน้ำมัน, โรงงานปิโตรเคมี, ระบบสตรีมแรงดันสูง, และโรงงานอุตสาหกรรมที่ออกแบบตามมาตรฐานสากล/อเมริกา

2. JIS Flange (มาตรฐาน Japanese Industrial Standards)

มาตรฐานหน้าแปลนจากประเทศญี่ปุ่น ซึ่งนิยมใช้กันอย่างยาวนานในอุตสาหกรรมทั่วไป, ระบบน้ำประปา, ระบบปรับอากาศ (HVAC), และโรงงานอุตสาหกรรมขนาดกลางถึงเล็กในบ้านเรา

• หน่วยวัดและพิกัดแรงดัน: ใช้หน่วยเป็น K (เช่น 5K, 10K, 16K, 20K) โดยเลข 10K หมายถึงความสามารถในการรับแรงดันประมาณ $10\text{ kgf/cm}^2$

• ลักษณะเด่น: หาซื้อง่ายในประเทศไทย มีราคาประหยัด และมีความยืดหยุ่นสูงสำหรับระบบท่อทั่วไป

• ขนาดรูน็อตและ PCD: ใช้หน่วยวัดเป็นมิลลิเมตร (Millimeters) จำนวนรูน็อตและขนาด PCD จะถูกออกแบบมาให้พอดีกับสเปกท่อมาตรฐานเอเชีย จึงไม่สามารถนำมาประกบกับหน้าแปลน ANSI ได้โดยตรง

• ความเหมาะสมในการใช้งาน: ระบบน้ำประปา, ระบบบำบัดน้ำเสีย, โรงงานอาหารและเครื่องดื่มทั่วไป, ระบบท่อภายในอาคาร, และเครื่องจักรนำเข้าจากประเทศญี่ปุ่นหรือเอเชีย

⚠️ ข้อควรระวังสำคัญ (ห้ามนำมาประกบกันเด็ดขาด!)

แม้ว่าหน้าแปลนทั้งสองแบบจะมีขนาดระบุหน้าท่อเท่ากัน (เช่น ขนาด 4 นิ้วเหมือนกัน) แต่ จำนวนรูน็อต, ขนาดน็อต, และระยะ PCD จะไม่ตรงกัน หากฝืนนำหน้าแปลน ANSI มาประกบกับ JIS จะไม่สามารถร้อยน็อตเข้าด้วยกันได้ หรือหากดัดแปลงรูเจาะจะทำให้เกิดความเค้นและเสี่ยงต่อการรั่วซึมสูงมาก

💡 Verdict: สรุปวิธีเลือกใช้งานให้ตรงหน้างาน

• เลือก ANSI (Class 150/300): สำหรับโรงงานอุตสาหกรรมปิโตรเคมี, งานระบบสตรีมแรงดันสูง, หรือโรงงานที่ระบุแบบแปลน (P&ID) เป็นมาตรฐานสากล/อเมริกา

• เลือก JIS (10K/16K): สำหรับระบบท่อทั่วไป, ระบบน้ำประปา, ระบบหล่อเย็น (Chilled Water), หรือเครื่องจักรและหน้างานที่เน้นความสะดวกและใช้อุปกรณ์มาตรฐานญี่ปุ่น

Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument+สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / Line : @pinpointt  / www.pinpointinstrument.co.th / www.วาล์วโรงงาน.com

ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า  valve  วาล์วและเครื่องมือวัด วาล์วโรงงาน

Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด  ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์   Pinpoint Instrument